AKSARA BALI

        Aksara tegesipun lambang suara utawi gambar suara. Ring sajeroning maksara tegesipun lambang suara utawi gambar suara. Ring sajeroning masyarakat Hindu-Bali aksara punika nénten ja huruf utawi kruna biasa, nanging aksara punika wantah lambang Ida Bhatara utawi dados kanikayang ngiasaning Ida Bhatara. Aksara punika taler dados dasar/simbol palekadan miwah ngamademang. Aksara puniki madué genah miwah fungsi sosial religius sané ngraksa budaya Bali miwah pinaka pangraket iraga masameton ring sajeroning Agama Hindu-Bali. Yéning nénten wénten aksara, masyarakat Bali punika sakadi kaicalan kasujatian déwéknyané. Mawinan aksara punika patut ngamolihang jejuluk utawi gelar sakadi Mahkota Kebudayaan Bali.

Pasang aksara Bali tegesnyané uger-uger sané kaangén nyurat sajeroning aksara Bali. Aksara punika wénten kalih warna kawastanin:

  1. Aksara Suara (vokal)
  2. Aksara Wianjana (konsonan)
Salanturnyané aksara punika kapalih dados tigang soroh luiripun:

  1. Aksara Wréastra inggih punika aksara sané kanggén nyuratang baasa Bali lumrah, upami : urak, pipil, pangéling-éling, miwah sané lianan.
  2. Aksara Swalalita inggih punika aksara sané kanggén nyuratang basa kawi, Jawi Tengahan, Sanskerta. Upami: Kidung, Kakawin, Parwa, miwah Sloka.
  3. Aksara Modré inggih punika aksara sané kanggén nyuratang indik kadiatmikan. Upami: Japa Mantra.

A.  Aksara Wréastra
      
Akeh nyane wenten 18 aksara :











Gantungan miwah Gempelan












Panganggé Aksara

Panganggé aksara utawi busana aksara inggih punika pangéling suara. Penganggé puniki kaepah dados tiga (3) tigang soroh, minakadi: (penganggé suara), (penganggé ardasuara), miwah (penganggé tengenan).


  1. Panganggé Suara
    Panganggé suara inggih punika lambang aksara sané ngawinang aksara wianjana (konsonan) masuara (vokal).
    Pengangge Suara

  2. Panganggé Ardasuara
    Panganggé utawi aksara Ardasuara inggih punika aksara setengah suara. Kabaos setengah suara, duaning Aksara Ardasuarane puniki madue wiguna kakalih. Yening kasurat majajar ipun pinaka wianjana.
            
  3. nanging yening kasurat pinaka gantungan ipun pateh kadi suara (vokal)






                              suku kembung



  4. Panganggé Tengenan
    Panganggé tengenan puniki wantah panganggé sané mawit saking tengenan wianjana, inggih punika :
















B.     Aksara Swalalita
Aksara Swalalita inggih punika aksara Bali sané kaanggé nyuratang basa Kawi, basa Kawi Tengahan, miwah basa Sansekerta, minakadi kidung utawi kakawin. Aksara swalalita kakepah dados aksara suara (huruf vokal) miwah aksara wianjana (huruf konsonan).

            1.  Aksara Suara

Aksara Vokal 

 





            2. Aksara Wianjana (huruf konsonan) kaepah dados limang warga aksara, minakadi: Kantia,                        Talawia, Murdania, Dantia lan Ostia. Kepahan warga aksaranyané sakadi ring sor :















C.   Aksara Modré
Aksara Modré punika sering kabaos aksara suci, satukan aksara punika kanggén nyurat indik kadiatmikan sekadi rerajahan, ulap-ulap, miwah sahananing pralambang ring upakara yadnya. Aksara Modré santukan pinaka pralambang (simbol) dadosné nénten keni antuk ngwacén. 
Ring sor puniki conto Aksara Modré: