PANGLIMBAK (SEJARAH) AKSARA BALI


    Yéning selehin saking nguni, kawéntenan aksara Bali punika mawit saking India. Sané dados babon aksara Bali ring India mawasta Aksara Brāhmī. Aksara Brāhmī puniki sampun wénten miwah kawigunayang ring India kirang langkung 300 SM (Bühler, 1962). Cihna kawéntenan Aksara Brāhmī puniki wénten marupa prasasti-prasasti sané munggahang aran Raja Asoka. Raris Aksara Brāhmī sayan nglimbak kawéntenan nyané ngantos ka India Selatan, ring India Selatan puniki Aksara Brāhmī dados Aksara Pallawa. Aksara Pallawa raris ngranjing ke Indonésia, ring Indonésia Aksara Pallawa sayan nglimbak raris dados Aksara Kawi (Casparis, 1975; Griffith, 2014). Aksara Kawi sané kapertama ring Indonésia kapanggihin ring Jawa Timur sané berangka tahun 750 Masehi.

    Aksara Kawi punika kasurat ring Prasasti Plumpungan, ukiran aksara nyané sampun campuh, nénten malih becik kawéntenan nyané. Aksara Bali Kuna wantah varian saking Aksara Kawi (Damais, 1995). Prasasti Bali Kuna sané pinih wayah (tertua) inggih punika prasasti Sukawana A1 (804 Śaka atau 882 M). Raris prasasti tiosan Banua Bharu IA (Bebetin), sané berangka tahun 818 Śaka (896 M). Makudang-kudang prasasti tembaga sekadi Prasasti Kehen A, Fragmen Prasasti Angsri A, miwah Prasasti Srokodan (916 M) pinaka prasasti sané ngawigunayang Aksara Bali Kuna sané pinih wayah utawi tertua (Astra, 1981). 

    Aksara Bali sayan nglimbak kawéntenan nyané santukan nénten naenin putung kawigunayang ri sajeroning parikrama. Manut Wiguna (2002), Aksara Bali Kuna puniki raris dados Aksara Bali Tengahan. Aksara Bali Tengahan puniki kasurat ring lempeng tembaga pateh sekadi nyurat ri sajeroning lontar. Saking Aksara Bali Tengahan puniki raris dados Aksara Bali Lumrah, utawi Aksara Bali sané katah kauningin rahinané mangkin. Mangda danganan antuk ngresepin, ring sor puniki pamargin panglimbak Aksara Bali:


Sejerah Perkembangan Aksara Bali


Ring ajeng puniki panglimbak rupan (perubahan bentuk) Aksara Bali.


Sumber : Udiana Sastra, 2016