WANGUN KRUNA
1. KRUNA DWI LINGGA
Kruna Dwi Lingga inggih punika Kruna Lingga sané kakapingkalihang. Wangun ipun
mawarna-warni, sakadi ring sor !
* Kruna Dwi Sama Lingga
Kruna Lingga sané kakapingkalihang tur nyihnayang langkungan ring asiki.
Upami : gedé-gedé, cenik-cenik, tua-tua.
* Kruna Dwi Samatra Lingga
Kruna Lingga sané kakapingkalihang nanging silih sinunggil mauah ucapan tur nyihnyang
pakaryan mawanti-wanti (berulang ulang).
Upami : kitak-kituk, dengak-dengok, kecas-kecos.
* Kruna Dwi Maya Lingga
Kruna Lingga sané kaucapang apisan nénten madue arti nanging yéning sampun kakaping
kalihang wau madrebé arti.
Upami : katang-katang, kupu-kupu, kapu-kapu.
* Kruna Dwi Purwa Lingga
Kruna Lingga sané kecapné ring ajeng kakaping kalihang.
Upami : sesaté, gegaén, tetajén, bebanten, bebaos.
* Kruna Dwi Wasana Lingga
Kruna Lingga sané kecapé ring ungkur kakaping kalihang tur satata kadulurin antuk pangater [paka- ]
Upami : pakacoscos, pakateltel, pakanyitnyit.
2. KRUNA SATMA
Kruna Satma inggih punika angkepan kalih kruna utawi lintang sané suksman ipun asiki. Kruna Satma mawit saking kruna ([sa-] + Atma) sané madrué pangertian pinaka “kata senyawa utawi kata majemuk”. Kruna Satma punika kapalih dados tigang soroh , inggih punika :
Kruna-kruna sane ngawangun Kruna Satma punika madrué kadudukan setara, nénten saling nyinahang.
A. Kruna Satma Papadan
Kruna Satma papadan kapalih malih dados kalih soroh inggih punika:
* Kruna Satma Papadan Matungkalik
Conto :
• Mémé Bapa
• Peteng lemah
• Daa teruna
• Tua bajang
• Tegeh éndép
* Kruna Satma Papadan Ngerasang Arti
Conto :
• Kuning-gading
• Barak biing
• Olas Asih
• Alus banban
• Mas manik
B. Kruna SatmaTan Papadan
Inggih punika Kruna Satmasané kawangun antuk kalih kruna, nanging salah sinunggil
kruna pinaka unteng, sané lianan pinaka katrangan.
* Kruna kapertama dados unteng, upami :
• Gedang rénténg
• Galang kangin
• Tiing buluh
• Biu Batu
• Kacang Léntor
* Kruna kaping kalih dados unteng, upami :
• Kali yuga
• Dirgha yusa
• Kertha raharja
C. Kruna Satma sané nganggén kruna tawah
Inggih punika Kruna Satma sané kawangun antuk kalih kruna, nanging wantah salah sinunggil krunannyané madué arti, yéning sampun kangkepang ring
unteng ipun.
• Selem ngotngot
• Badeng ngiet
• Tegeh ngalik
• Putih ngemplak
• Peluh pidit
0 Komentar