WANGUN KRUNA

1. KRUNA DWI LINGGA

Kruna Dwi Lingga inggih punika Kruna Lingga sané kakapingkalihang. Wangun ipun

mawarna-warni, sakadi ring sor !

* Kruna Dwi Sama Lingga

Kruna Lingga sané kakapingkalihang tur nyihnayang langkungan ring asiki.

Upami : gedé-gedé, cenik-cenik, tua-tua.


* Kruna Dwi Samatra Lingga

Kruna Lingga sané kakapingkalihang nanging silih sinunggil mauah ucapan tur nyihnyang

         pakaryan mawanti-wanti (berulang ulang).

Upami : kitak-kituk, dengak-dengok, kecas-kecos.


* Kruna Dwi Maya Lingga

Kruna Lingga sané kaucapang apisan nénten madue arti nanging yéning sampun kakaping

         kalihang wau madrebé arti.

Upami : katang-katang, kupu-kupu, kapu-kapu.


* Kruna Dwi Purwa Lingga

Kruna Lingga sané kecapné ring ajeng kakaping kalihang.

Upami : sesaté, gegaén, tetajén, bebanten, bebaos.


* Kruna Dwi Wasana Lingga

Kruna Lingga sané kecapé ring ungkur kakaping kalihang tur satata kadulurin antuk pangater                 [paka- ]

         Upami : pakacoscos, pakateltel, pakanyitnyit.

 


2. KRUNA SATMA

Kruna Satma inggih punika angkepan kalih kruna utawi lintang sané suksman ipun asiki. Kruna Satma mawit saking kruna ([sa-] + Atma) sané madrué pangertian pinaka “kata senyawa utawi kata majemuk”. Kruna Satma punika kapalih dados tigang soroh , inggih punika :

Kruna-kruna sane ngawangun Kruna Satma punika madrué kadudukan setara, nénten saling nyinahang.

 A. Kruna Satma Papadan

Kruna Satma papadan kapalih malih dados kalih soroh inggih punika:

* Kruna Satma Papadan Matungkalik

Conto :

Mémé Bapa

Peteng lemah

Daa teruna

Tua bajang

Tegeh éndép

* Kruna Satma Papadan Ngerasang Arti

Conto :

Kuning-gading

Barak biing

Olas Asih

Alus banban

Mas manik


B. Kruna SatmaTan Papadan

Inggih punika Kruna Satmasané kawangun antuk kalih kruna, nanging salah sinunggil

kruna pinaka unteng, sané lianan pinaka katrangan.

* Kruna kapertama dados unteng, upami :

Gedang rénténg

Galang kangin

Tiing buluh

Biu Batu

Kacang Léntor

* Kruna kaping kalih dados unteng, upami :

Kali yuga

Dirgha yusa

Kertha raharja


C. Kruna Satma sané nganggén kruna tawah

Inggih punika Kruna Satma sané kawangun antuk kalih kruna, nanging wantah salah sinunggil krunannyané madué arti, yéning sampun kangkepang ring

unteng ipun.

Selem ngotngot

Badeng ngiet

Tegeh ngalik

Putih ngemplak

Peluh pidit