Tata Cara nyurat Basa Bali Latin
Ring sajeroning malajah basa Bali para sisiané kaaptiang pisan mangda madué kawikanan mabasa lan nyurat. Wikan nyuratang sadaging pikayunan antuk Huruf Latin miwah aksara Bali. Kawikanan masesuratan punika wantah marupa silih sinunggil kawikanan mabasa sane patut kawasayang antuk parajanané sami. Kawagedan masesuratan taler kabaos kawagedan mabasa santukan sasuratan punika taler kaanggen mareraosan ring anak tiosan.
Basa Bali ring sajeroning sasuratan ipun kacawisang nganggé kalih lambang inggih punika basa Bali antuk aksara Bali miwah basa Bali sané ngangge huruf latin. Nyurat basa Bali antuk aksara Bali patut nganutin pasang aksara Bali, nyurat basa Bali antuk Huruf Latin patut nganutin Ejaan Bali Latin. Ring sor puniki jagi kaunggahang tata carané nyuratang basa Bali antuk Huruf Latin :
Sasuratan Huruf Kapital
- Huruf kapital kanggén nyuratang pangawit kruna parab, Ida Sanghyang Widi, istilah agama, miwah pustaka suci sakadi :
1. Ida Hyang Parama Kawi.
2. Om Awignamastu.
3. Weda Sruti.
4. Alqur’an.
5. Injil.
6. Tri Pitaka
- Huruf kapital kaanggen nyurat ring suang-suang pangawit lengkara umpami :
1. Dija bulane sing ngenah uli ibi?
2. Ia luas kauh mejalan joh gati
3. Uli dija bulane mejalan kaki ?
4. Uli tanggu kangin teked kauh keto cening.
- Huruf kapital kaanggén nyuratang ring pangawit petikan langsung umpami:
1. Made Metri metaken, “Ring dija margine ke Tampaksiring”
2. Guru kaseniane maosang ,”Penari lan sekaa tabuh mangda gelis kumpul ring aula"
- Huruf kapital kaanggen ring pangawit gelar umpami
1. Ida Pedanda Bajing.
2. I Made Putra Adiyaksa
3. I Gusti Ngurah Oka
4. Pan Angklung Gadang
- Huruf kapital kaanggen ring pangawit wastan/ jabatan umpami :
1. Gubernur Made Mangku Pastika mawit saking Singaraja.
2. Rektor Universitas Warmadewa sampun magentos.
3. I Nyoman Sujana loba pisan.
4. Made Sudibya tusing bisa ngajiang timpal.
- Huruf kapital kaangge ring pangawit wastan wangsa, suku wangsa miwah basa umpami:
1. Tiang puniki Wangsa India Belanda.
2. Ring Sulawesi wénten Suku Toraja.
3. I Madé malajah Basa Inggris
- Huruf kapital kaanggen ring pangawit wastan warsa, wulan, rerainan miwah peristiwa sejarah umpami:
1. Rahajeng Warsa Isaka 1937
2. Sasih Kedasa piodalan ring Besakih.
Nyurat Kruna Lingga
- Kruna sané marupa Kruna Lingga kasurat masikian umpami:
1. Ida jagi rauh bénjang soré.
2. Dane numbas wastra kalih lembar.
- Kruna Lingga awanda sané kadwilinggayang kasurat masikian umpami: pakpak, congcong, cahcah, kihkih , msl
- Suara pepet wandané kapertama ring Kruna Lingga kalih kecap utawi tigang kecap patut kasurat nganggé huruf ‘ e ‘umpami : sema, meka, sekaa, melah, segara, semaya, selaka, msl.
- Suara pepet ring panguntat Kruna Lingga patut kasurat antuk ‘a’umpami: bapa, méja, setata, suka, jaja, uga, msl.
- Suara ‘w’ ring pangawit kruna sané wantah awanda kasurat antuk ‘w’ umpami: wong, woh, won, wel, was, msl.
- Suara ‘h’ ring arep lan tengah kruna sané nénten kaucapang nénten kasurat sakadi: itung, ilang, urip, isep, luu, daa, baa, paa, msl
- Suara ‘h’sané kaucapang inggian ring pangawit , tengah, lan panguntat kruna patut kasurat umpami: Himawan, Hindu, Hindia, Hyun, dahat, rahayu, saha, ngamah, umah, musuh, msl.
- Konsonan rangkep sané mawit saking basa Jawi Kuno miwah basa Sansekerta kasurat wantah asiki sakadi: cita, yuda, utama, ica, utara, msl.
- Suara ‘ny’sané kasarengin antuk ‘c’miwah ‘j’ kasurat antuk ‘n’ sakadi: pancing, pancoran, sanja, penjor, banjar, msl.
- Suara ‘j’ sané kasarengin antuk ‘ny’kasurat antuk ‘d’ umpami: adnyana, pradnyan, yadnya, msl.
0 Komentar